توصيه هاي بهداشتي سازمان دامپزشكي كشور جهت انتخاب و نگهداري ماهي قرمز

مطالب جاری | مطالب آرشیو | جستجو | خروجی RSS

			ترجمه:
تعداد نظرها: 0 نظر		تعداد بازدید: 2335	تعداد امتیازدهی: 1 ()

توصيه هاي بهداشتي سازمان دامپزشكي كشور جهت انتخاب و نگهداري ماهي قرمز

» توصيه هاي بهداشتي سازماندامپزشكي كشور جهت انتخاب و نگهداري ماهي قرمز«

دكتر عبدي مدير كل دفتربهداشت و مبارزه با بيماري‌هاي آبزيان سازمان دامپزشكي كشور در مورد مخاطراتبهداشتي ماهي قرمز و همچنين توصيه‌هاي بهداشتي و اقدامات سازمان دامپزشكي كشور دراين خصوص توضيح داد.

مقدمه:
ماهي قرمز يا حوض (Carassius auratus) يکي از زيباترين و اولين ماهياني است که به دست بشر اهلي شده است. اين ماهي جزو خانواده کپورماهيان (Cyprinidae) بوده و قدمت آن به بيش از 1600 سال قبل و به چين مي رسد. در زمان امپراطوري تانگ (907-618) اصلاح نژاد و در زمان امپراطوري سانگ در استخر پرورش داده شد. در سال 1502 اين ماهي زيبا به ژاپن و سپس به اروپا (1611)، آمريکاي شمالي (1850) و تمامي نقاط دنيا معرفي گرديد و هم اکنون داراي بيش از يکصد واريته مختلف زيبا از اين ماهي وجود دارد
چيني ها اين ماهي را براي افزايش برکت زندگي و توليد به مزارع برنج وارد مي کردند. اروپايي ها آن را تا سال ها بعنوان يک کادوي گران قيمت به سران کشورها و مقامات داده و تا قرن هفدهم آن را نمادي از ثروت مي دانستند و بعنوان کادوي عروسي به همسران خود تقديم مي نمودند. ايرانيان نيز بدليل رنگ زيباي قرمز آن (نماد ايرانيان) آن را بعنوان نماد شادي، سرزندگي و برکت در زندگي وارد سفره هاي هفت سين خود کردند. در تابلوي نقاشي هفت سين اثر حسين احياء در کاخ گلستان اثري از ماهي قرمز مشاهده نمي شود.
اهميت ماهيان زينتيماهيان زينتي به ماهيان زيبا و رنگارنگي گفته مي شود که ارزش آنها به دليل زيبايي اشکال و رنگ هاي خيره کننده آنها است. اين ماهيان را به دو دسته ماهيان زينتي آب شيرين و آب شور تقسيم مي کنند. در ماهيان زينتي آب شيرين 98 درصد ماهيان بصورت مصنوعي تکثير و پرورش يافته و تنها 2 درصد آنها از منابع طبيعي صيد مي شوند، در حالي که در ماهيان آب شور اين روند معکوس بوده و 90% آنها از منابع وحشي صيد مي گردند.
براساس گزارشات FAO (2004) بيش از 180 کشور در جهان در امر صادرات و واردات اين ماهيان فعاليت داشته و ارزش مبادلات جهاني آنها بيش از 411/244 ميليون دلار است. کل جابجايي آنها نيز در دنيا بيش از 34 ميليون تن مي باشد. ارزش تجارت جهاني ماهيان زينتي حدود 15 ميليارد دلار مي باشد.اولين بار در سال 1340 اين ماهيان وارد ايران شدند و بنا به دلايل مختلف به سرعت در کشور روند تکثير و پرورش آنها گسترش يافت. اين ماهيان ايجاد نشاط و شادابي در بين خانواده ها بدليل زيبايي خود کرده و همچنين باعث آرامش روحي و رواني در افراد جامعه مي شوند، بطوري که 15 دقيقه تماشاي آکواريوم باعث ايجاد آرامش روحي و رواني به مدت 48 ساعت مي شود. تکثير و پرورش اين ماهيان اشتغال زايي بالايي داشته و هر 50 هزار قطعه آنها مي تواند تا 15 نفر اشتغالزايي مستقيم و غيرمستقيم ايجاد کند.
هم اکنون در کشور بيش از 364 مرکز تکثير و مزرعه پرورش ماهيان زينتي داراي پروانه و مجوز فعاليت وجود دارد. ميزان توليد ماهيان زينتي کشور در سال 1387، 79355220 قطعه بوده و در سال 1388 بيش از 80 ميليون قطعه برآورد شده است. کشور ايران يکي ازواردکنندگان عمده ماهيان زينتي نيز مي باشد. در سال 1387 حدود 6370298 قطعه و در سال 1388 تا اسفند ماه 3137073 قطعه انواع مختلف آبزيان زينتي آب هاي شور و شيرين وارد کشور شده است .

مخاطرات بهداشتي ماهي قرمز: براساس موارد فوق سازمان دامپزشکي کشور بعنوان متولي بهداشت دام و از جمله آبزيان در کشور، در صورت رعايت ضوابط بهداشتي و رفاه اين حيوانات موافق عرضه ماهيان قرمز در ايام عيد نوروز مي باشد. زيرا بسياري از افراد جامعه و از جمله کودکان اولين تجربه برخورد خود با حيوانات را از اين طريق بدست مي آورند.متأسفانه هر ساله با نزديک شدن ايام نوروز افرادي غيرمرتبط با مراجع ذيصلاح با ارائه اطلاعات ناصحيح اقدام به ايجاد تشويش اذهان عمومي کرده و در اين بين رسانه هاي جمعي نيز به جاي اطلاع رساني صحيح از طريق مراجع ذيصلاح بهداشتي (سازمان دامپزشکي کشور) و توليدي (سازمان شيلات ايران) به اين امر دامن مي زدند و با ذکر آلوده بودن اين ماهيان زيبا به بيماري هايي نظير پسوريازيس، سالمونلا، سل ماهي و ... باعث وارد آمدن خسارات متعدد به پرورش دهندگان ماهيان زينتي مي شدند. در حالي که براساس اطلاع رساني هاي سازمان دامپزشکي کشور ماهيان قرمز توليدي در مراکز تکثير و پرورش ماهيان زينتي کشور تحت نظارت و پايش مستمر بوده و تاکنون بيماري هاي خطرناکي که بتواند از اين حيوانات خونسرد به انسان (بعنوان موجود خونگرم) منتقل شود گزارش نشده و در صورت رعايت مسائل بهداشتي در برخورد با اين حيوانات (که در زير به آنها اشاره مي شود) مخاطره اي سلامت انسان را تهديد نخواهد کرد. لازم به ذکر است که بيماري پسوريازيس (Psoriasis) انساني يک بيماري پوستي اتوايميون (خودايمني مرتبط با سيستم ايمني بدن) بوده که عواملي از قبيل وراثت، روحي (استرس)، صدمات فيزيکي به پوست، داروها (نظير ليتيوم و داروهاي ضد مالاريا و ترکيبات يد و ...) و نور آفتاب باعث تشديد آن مي شوند و هيچ ارتباطي با ماهي ندارد!؟ و حتي مصرف روغن ماهي بعنوان يکي از راه هاي کنترل اين بيماري (بدليل دارا بودن امگا-3 مؤثر بر بيماري هاي التهابي و اتوايميون) مي باشد!در خصوص سالمونلا نيز بايستي اذعان کرد که ماهيان فاقد هرگونه باکتري سالمونلا و اشريشياکلي مي باشند و در ماهيان زنده اين باکتري ها اهميتي ندارند. اين باکتري ها تنها در فرآورده هاي شيلاتي داراي اهميت بوده و در صورت مشاهده و جداسازي دليل بر آلودگي فرآورده توسط فاضلاب انساني بصورت مستقيم (عدم رعايت بهداشت فردي توسط کارکنان فرآوري کننده غذا) و يا غيرمستقيم (استفاده از آب آلوده به فاضلاب انساني جهت فرآوري مواد غذايي) مي باشد!سل ماهي يا مايکوباکتريوزيس (Mycobacteriosis or fish tuberculosis) نيز عمدتاً در اثر 3 گونه مشهور مايکوباکتريوم مارينوم (M. marinum)، فورچوئيتوم (M. fortuitum) و چلوني (M. chelonae) ايجاد و تا به حال گزارش مستدلي از وقوع اين بيماري در ماهيان قرمز پرورشي ايران وجود ندارد و در صورت رعايت مسائل بهداشتي مخاطره ناشي از آن ناچيز است.بطور کلي بايستي اعلام کرد که هيچ بيماري ويروسي قابل انتقال بين ماهيان و انسان تا به حال گزارش نشده (بدليل ماهيت خونسرد بودن ماهيان) و در صورت رعايت مسائل بهداشتي (ارائه شده در 16 بند زير) مخاطرات ناشي از ساير بيماري هاي باکتريايي، انگلي و قارچي نيز از بين رفته و يا کاهش مي يابد.
عمده ترين بيماري هاي باکتريايي قابل انتقال از طريق ماهي قرمز به انسان عبارتند از عفونت هاي آئروموناسي، عفونت هاي فلاووباکتريايي، پزودوموناس فلوروسنس، عفونت هاي ادواردزيلايي، يرسينيوز، عفونت هاي نوکارديايي، سل ماهي، انواع ويبريوها و استرپتوکوکوزيس مي باشد که تاکنون گزارش هاي مستدلي از وقوع اين بيماري ها در ماهيان قرمز گزارش نشده است.اقدامات سازمان دامپزشکي کشور
سازمان دامپزشکي کشور بعنوان متولي بهداشت و بيماري هاي آبزيان در کشور داراي چهار وظيفه عمده در اين خصوص مي باشد که عبارتند از حفظ و صيانت از سرمايه هاي آبزيان کشور، مقابله با بيماري ها مشترک انسان و آبزيان، ارتقاء بهداشت فرآورده هاي شيلاتي و تسهيل در امر صادرات انواع مختلف آبزيان.سازمان دامپزشکي کشور در سال جاري جهت ارتقاي سطح بهداشتي جامعه و همچنين حمايت از توليد بهداشتي موارد زير را به مورد اجرا گذارده است:

1- تهيه و ارسال دستورالعمل کنترل بهداشتي مراکز تکثير و پرورش ماهي قرمز:بر اين اساس کارشناسان دامپزشکي آبزيان استان ها اقدام به نمونه برداري ويروسي (جهت تشخيص بيماري ويرمي بهاره کپورماهيان يا SVC )، باکتريايي (کليه باکتري ها و از جمله مايکوباکتريوم ها و آئروموناس)، انگلي (و از جمله بيماري لکه سفيد، کريپتوسپوريديوم و ژيارديا) و قارچي (از جمله سندروم قرحه اي واگير يا EUS ) از کليه مراکز تکثير و پرورش ماهي قرمز در کشور نموده و در صورت رديابي هرگونه آلودگي بسته به ماهيت بيماري اقدام به قرنطينه، کنترل، پيشگيري، درمان و يا معدوم سازي واحدهاي آلوده مي نمايند.هدف از اجراي اين طرح جلوگيري از بروز بيماري هاي عفوني (بومي و غيربومي) به منظور حفظ و ارتقاي سلامت آبزيان، جلوگيري از انتقال احتمالي بيماري هاي مشترک آبزيان و انسان به منظور حفظ سلامت جمعيت انساني، بررسي و شناسايي کانون هاي آلودگي در کشور و کمک به رشد و توسعه اقتصادي و تداوم توليد بهداشتي پايدار مي باشد.

2- همکاري با شهرداري ها جهت ساماندهي و عرضه ماهي قرمز در ميادين ميوه و تره بار براساس ضوابط بهداشتي سازمان

3- افزايش نظارت ها بر اماکن عرضه مجاز آبزيان (آکواريوم داران و مراکز ميوه و تره بار)

4- صدور گواهي بهداشتي و حمل براي مراکز مجاز تکثير و پرورش ماهي قرمز

5- آموزش و اطلاع رساني عمومي از طريق نصب پلاکاردها، تهيه بروشور و صدور اطلاعيه هاي بهداشتيدر نهايت بايستي اعلام کرد که شيشه عمر ماهيان دست ما است و بايستي در طول نگهداري آنها مسائل مربوط به رفاه و بهداشت اين آبزيان را رعايت نماييم.

توصيه هاي سازمان دامپزشکي کشور جهت انتخاب و نگهداري ماهي قرمز:
سازمان دامپزشکي کشور به هموطنان عزيز توصيه مي نمايد که جهت خريد و نگهداري ماهي قرمز به نکات ذيل توجه نمايند:

1. ماهي قرمز را از مراکز معتبر و تحت نظارت و کنترل شهرداري و دامپزشکي تهيه نمايند.

2. از خريد ماهي از فروشندگاني که ماهي ها را به صورت متراکم و در محل و در شرايط نامناسب بهداشتي و زيستي (از قبيل شرايط نامناسب اکسيژني و دمايي آب) نگهداري مي نمايند،خودداري نمايند.

3. ماهي قرمز، داراي ظاهر و تحرک مناسب و شناي متعادل باشد.

4. از خريد ماهياني که علائم زير را نشان بدهند،خودداري نمايند.

§باله ها به صورت تاخورده و جمع شده درآمده باشند.

§در اطراف دهان يا سطح بدن، لکه هاي پنبه مانند مشاهده شود.

§روي سطح بدن، زخم يا لکه هاي سفيد متمايل به خاکستري يا قرمز مشاهده گردد و يا آنکه بدن رنگ پريده و لکه لکه شده باشد.

§لبه باله ها خورده و سائيده شده باشد.

§ ماهي بي قرار بوده و بدون آنکه در يکجا قرار گيرد، پيوسته بدن خود را به اطراف بمالد

§چشم ها به صورت يکطرفه يا دوطرفه بيرون زده باشد.

§ پولک هاي (فلس هاي) ماهي ريخته شده باشد.

5. در نگهداري طولاني مدت ماهيان قرمز مثلاً در خانه و كنار سفره هاي هفت سين مقدار آب موردنياز هر قطعه ماهي انگشت قد حداقل يک ليتر منظور شود. يک تا دو بار در هفته آب ماهيان را تعويض کنيد و از شن و ماسه هاي رنگي و تيز جهت تزئين آکواريوم ها و تنگ هاي ماهيان استفاده ننماييد.

6. شستشوي دوره اي آكواريوم ها و ضدعفوني و گندزدايي آنها با محلول هاي نمك طعام (سي گرم در ليتر به مدت ده دقيقه) ، ترکيبات آمونيوم 4 تايي به مقدار 1-1/0 گرم در ليتر آب به مدت 15-1 دقيقه و يا ترکيبات يده به مقدار 200 ميلي گرم در ليتر آب به مدت ده ثانيه (مواد براي ضدعفوني آکواريوم بوده و براي ماهي خطرناک است.

7. استفاده از دستكش خصوصاً براي افراد حساس و داراي سوابق آلرژي

8. شستشوي كامل دست ها با آب و صابون بعد از هر بار دست زدن به آب يا ماهيان زينتي.

9. جلوگيري از دست زدن كودكان به ماهيان و آموزش بهداشت فردي به آنها و عدم
دستمالي چشم، صورت و دهان بعد از كار با آكواريوم.

10. نگهداري مناسب غذاهاي ماهيان آكواريومي در جاهاي خنك و تاريك و خشك در ظروف كاملاً در بسته و رعايت تاريخ مصرف براي اين مواد غذايي.

11. ماهي قرمز بايستي با غذاهاي کم پروتئين و سرشار از کربوهيدرات تغذيه شوند و بهتر است که غذا در سطح آب شناور بماند. استفاده از غذاي آماده بهتر است. غذادهي بايستي يک يا حداکثر دو بار در روز و به اندازه اي باشد که در مدت يک تا دو دقيقه مصرف شود

12. رعايت دوره اي حداقل 2 هفته اي قرنطينه اي براي ماهيان جديدالورود در يك آكواريوم جداگانه.

13. جداسازي تمامي موارد اختلال و بيماري از ساير ماهيان و طي دورة زماني براي آنها.

14. مراجعه به دامپزشك در صورت بروز هر نوع علائم و ناراحتي در ماهيان آكواريومي

15. مراجعه به پزشك در صورت بروز هر نوع علائم و ناراحتي هاي پوستي

16. آب مورد استفاده بدين منظور بايد بهداشتي بوده و در مورد آب هاي شرب شبكه آبرساني شهري بايد يا کلرزدايي گردد و يا جهت تعادل گازها و خروج كلر قبل از مصرف حداقل به مدت 48 ساعت در ظروفي دهان گشاد نگهداري و ذخيره گردد.

17. در صورت عزيمت به مسافرت و يا ترک منزل ماهيان را دراماکن محصور مجاز مشخص شده جهت اين منظور رهاسازي کرده و يا آن را به اقوام خود هديه و يا به آکواريوم دارها تحويل نماييد.

18. از قرار دادن آکواريوم ها و يا تنگ هاي ماهي در جلوي نور مستقيم آفتاب، کنار شومينه ها و يا داخل آشپزخانه خودداري نماييد.

منبع: دفتر بهداشت و مبارزه با بيماري‌هاي آبزيان سازمان دامپزشكيكشور

کد خبر: 7804
فرستنده: news1 news1
گروه: اخبارورویدادها

نظرات

نام و نام خانوادگی (الزامی)

پست الکترونیکی (الزامی)

وب سایت

Enter the code shown above:

ارسال نظر به این مطلب را از طریق ایمیل به من اطلاع بدهید